"CHUYỆN ĐỜI, CHUYỆN NGHỀ"

"Tâm tình nghệ sĩ" - "Chuyện đời, chuyện nghề" 

Khi Nghệ Thuật Đồng Hành Cùng Công Nghệ

Nhiều người hỏi tôi vì sao ở cái tuổi này mà vẫn miệt mài bên máy tính đến tận đêm khuya. Họ ngạc nhiên khi thấy một nghệ sĩ nhiếp ảnh lại có thể tự tay quản lý, số hóa hàng chục ngàn bức ảnh trên những ổ cứng đồ sộ. Nhưng với tôi, đó không phải là một sự ép buộc, mà là kết quả của một hành trình thăng trầm, nơi niềm đam mê luôn chiến đấu với nỗi sợ lạc hậu.

Tôi nhớ về năm 2003, khi công nghệ vẫn còn là một vùng đất xa lạ. Tôi đã không ngần ngại bỏ ra 4.000 USD – một khoản tiền không nhỏ thời bấy giờ – để ráp một chiếc máy tính Pentium 4. Khi đó, tôi chẳng biết gì về linh kiện hay phần mềm. Mỗi khi gặp khó khăn, tôi lại nhấc máy gọi cho những học trò của mình, những kỹ sư IT trẻ tuổi, để hỏi han.

Tôi biết, lúc đó những câu hỏi của mình có khi thật ngô nghê, đến mức "riết rồi ai cũng sợ mỗi khi thấy số tôi gọi". Những cuộc gọi qua điện thoại cầm tay thời ấy rất đắt đỏ, nhưng tôi chấp nhận tất cả vì một mục tiêu duy nhất. Và chính trong những lúc khó khăn ấy, tôi càng trân quý những người bạn trẻ, những học trò đã đối với tôi vô cùng tuyệt vời bằng sự nhiệt tình không tính toán, không nề hà.

Nhiều người nói tôi "khổ" khi cứ phải tự mày mò. Nhưng tôi hiểu rằng, nếu cứ ngồi đó giữ lấy "sĩ diện" của cấp bậc hay kinh nghiệm cũ, ta sẽ mãi bị sự ù lì cầm tù. Trong khi nhiều người chọn cách đứng yên, tôi chọn cách trở thành "học trò" của chính mình.

Mười năm tự học, từ những cuộc gọi tốn kém đến lúc tự tay mình sửa máy, tự tay lắp ráp từng linh kiện, đó là một hành trình "kinh khủng" đúng nghĩa. Nó không chỉ là học về kỹ thuật, mà là học về sự kiên nhẫn. Sự bề bộn của cuộc sống và công việc chưa bao giờ là vật cản, nếu ta đủ quyết tâm.

Hôm nay, ngồi bên máy tính khi đã gần nửa đêm, nhìn lại chặng đường từ những năm 2000 đến nay, tôi thấy mình thật may mắn. May mắn vì không chọn sự an phận, mà chọn cách đối mặt với công nghệ để giữ gìn những di sản hình ảnh của chính mình.

Nếu bạn đang cảm thấy lười, hay sợ mình "quá muộn" để bắt đầu học một điều mới, hãy nhớ rằng: Sự sĩ diện là kẻ thù lớn nhất của sự tiến bộ. Đừng sợ sự bề bộn, hãy biến nó thành một phần trong hành trình trưởng thành của chính bạn. Bởi vì đến cuối cùng, sự tự chủ trong nghệ thuật mới là thứ tự do đáng quý nhất. 

Cái Giá Của Sự Tự Do Đích Thực

Nhiều người nhìn vào tôi và thấy một sự tự do đáng ghen tị: tự do chọn cách sống, tự do làm chủ thời gian, tự do sáng tạo bên những khung hình. Nhưng thú thật, có những lúc tôi cảm thấy mình đang "mất tự do" một cách hoàn toàn tự nguyện.

Khi tôi chọn học hỏi công nghệ, chọn dấn thân vào con đường số hóa di sản, tôi đã bước vào một cuộc chơi mà ở đó, tôi bị chính niềm đam mê của mình "giam giữ". Mười hai tiếng đồng hồ mỗi ngày bên máy tính, hàng chục ổ cứng chứa đầy ký ức, những dự án nghệ thuật không có điểm dừng... tất cả tạo thành một loại "xiềng xích" ngọt ngào. Tôi đã "nghiện" sự kiến tạo. Và khi đã nghiện, sự tự do để buông bỏ dường như không còn nữa.

Nhưng suy cho cùng, đó mới chính là sự tự do đích thực của một con người.

Trong một xã hội mà người ta dễ dàng đánh mất mình vì những định kiến, vì sự sĩ diện hay những lời dối trá, thì việc chọn cách "làm nô lệ" cho một mục đích cao cả hơn lại chính là biểu hiện cao nhất của tự chủ. Tôi mất tự do để đi chơi, để hưởng lạc, để ù lì... nhưng tôi lại có được sự tự do trong tâm tưởng. Đó là sự tự do được sống đúng với tư cách một "con người đích thực" – kẻ luôn có tấm lòng với đồng loại và trách nhiệm với di sản mà mình đang lưu giữ.

Sự "nghiện" này không bào mòn tôi, mà nó đang nuôi dưỡng tôi. Bởi vì tôi hiểu rằng, nếu không có sự "tù đày" này, những câu chuyện về căn chòi lá của bà, về những mảnh đời sau chiến tranh, hay về những giá trị nghệ thuật tâm huyết sẽ mãi mãi nằm lại trong bóng tối của sự lãng quên.

Nếu cái giá của việc được làm một con người có tấm lòng, một người nghệ sĩ tử tế, là phải đánh đổi bằng sự "tự do tự tại" kiểu tầm thường, thì tôi xin nguyện được tiếp tục là "tù nhân" của niềm đam mê ấy đến tận cùng.

Virginia, 3/6/2026 12:19 pm

Sự chuẩn mực và tầm vóc của VNUSPA còn được minh chứng bằng những mối thâm tình sâu sắc với các bậc đại thụ trong giới văn học, nghệ thuật và học giới Việt Nam tại hải ngoại. Đó là những buổi gặp gỡ, đàm đạo đầy ắp tinh thần văn hóa giữa những tâm hồn lớn. Giáo sư Lê Văn Khoa và Josephhoa tại California. Ngồi cạnh tôi trong ngày chấm giải ảnh QT là một vị quan chức PSA.

Nhìn lại bức ảnh tư liệu quý giá năm ấy, tôi vẫn bồi hồi khi thấy những người bạn, những bậc trí thức lớn đứng chung một khung hình: từ nhà báo Uyên Thao, Giáo sư Nguyễn Ngọc Hùng (giảng viên Ban Bang giao Quốc tế tại Đại học George Washington, D.C.), danh họa Đinh Cường cho đến vị quản gia của anh Linh (Dũng). Ngồi trang trọng ở hàng tiền cảnh là Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích cùng hiền thê — người giữ vai trò cố vấn tinh thần lớn cho hội; bên cạnh là nhà văn Phạm Thành Châu cùng hiền thê, và đặc biệt là anh Nguyễn Ngọc Linh cùng người vợ hiền thục, chị Phạm Thanh Thúy.

Trong số những người bạn thân thiết của anh Linh, chị Thúy dành sự quý mến và trân trọng cách riêng cho vợ chồng tôi. Mối thâm tình sâu sắc ấy không hề nhạt phai theo năm tháng mà vẫn tiếp tục đơm hoa kết trái ở hiện tại. Hôm nay, chị Thúy vẫn luôn đồng hành cùng vợ chồng tôi trong những chuyến đi phát quà thực phẩm, sẻ chia từng bữa ăn, gói bánh cho bà con. Sự đồng hành, chia sẻ từ những tên tuổi lớn trong lịch sử văn hóa hải ngoại và những nghĩa cử thiện nguyện thiết thực ấy chính là điểm tựa vững chắc để tôi và tập thể ban quản trị tự tin đưa con thuyền nghệ thuật và nhân văn VNUSPA vượt qua mọi giông bão để trường tồn..."*

Tuy nhiên, giữ được một tổ chức đứng vững tại Mỹ đã khó, giữ cho nó sạch và độc lập lại càng khó hơn. Đã có những lúc, VNUSPA đứng trước những ngã rẽ và lời mời gọi hấp dẫn về mặt tài chính nhưng có thể làm thay đổi bản chất cốt lõi của hội.