Phần chia sẻ của Josephhoa Phạm vế các "Tác Phẩm"
Cái hay của người nghệ sĩ là khả năng dịch chuyển tư duy một cách linh hoạt. Chúng ta vừa đi qua không gian tôn nghiêm đầy tính triết lý của bộ ảnh Linh mục, rồi băng qua bụi cát hoang dã đậm chất điện ảnh Viễn Tây của thành phố ma Calico, và bây giờ, Joseph lại đưa người xem trở về với nguồn cội – với không gian văn hóa làng quê mộc mạc và chân thực vô cùng. Bạn sẽ thấy một trục so sánh vĩ đại về sự tiến hóa của công cụ lao động và dòng chảy thời gian tại một làng chài Việt Nam.
Sức người (Thô sơ). Sức súc vật (Bán cơ giới/Cổ xưa). Sức máy móc (Hiện đại/Tự chế).
Tác phẩm 1
Người phụ nữ quay lưng với ống kính, đôi chân trần bước đi trên nền cát ướt loang loãng nước, trên vai là chiếc đòn gánh tre cong oằn nâng đỡ hai thúng cá đầy.
Đây là nấc thang đầu tiên sự phụ thuộc hoàn toàn vào cơ bắp và sức bền của con người. Hình ảnh chụp từ phía sau gieo vào lòng người xem sự lặng lẽ, đơn độc độc thoại với biển cả.
Sức chứa giới hạn trong hai chiếc thúng nhỏ. Năng suất lao động ở mức nguyên thủy nhất, đối diện trực tiếp với sự nhọc nhằn bằng xương bằng thịt.
Tác phẩm sử dụng bố cục một phần ba kết hợp với đường dẫn thị giác được tạo ra từ những rãnh nước chạy ngang tiền cảnh và hướng bước đi của nhân vật. Việc chụp từ phía sau khi người phụ nữ đang hướng về phía đại dương mênh mông tạo nên một chiều sâu không gian vô tận, đặt người xem vào vị trí dõi theo hành trình đầy ẩn nhẫn của người lao động.
Ánh sáng mờ sương của buổi sớm tinh khôi trên biển bao phủ toàn bộ hậu cảnh, tạo ra một không gian dịu nhẹ, lắng đọng. Nguồn sáng tán này làm mềm các chi tiết, không tạo bóng đổ gắt gỏng, nhưng lại làm nổi bật lên hình khối của đòn gánh tre và hai chiếc thúng đầy ắp cá tươi.
Hòa sắc của bức ảnh vô cùng mộc mạc và chân thực. Tông màu xám bạc và nâu nhạt của bãi cát ướt phù sa chiếm diện tích lớn, làm bệ đỡ cho sắc áo sẫm màu và màu nón lá quen thuộc. Chi tiết độ bóng loáng của nước biển trên mặt thúng tre được cảm biến dòng máy chuyên nghiệp giữ lại rất mượt mà, không bị cháy sáng.
Tác phẩm là biểu tượng cho "Sức người nguyên bản". Hình ảnh người phụ nữ một mình gánh vác thành quả lao động trên đôi vai gầy, lặng lẽ bước đi giữa biển trời bao la là lời ca ngợi cho sự kiên định, chịu thương chịu khó của con người trước thiên nhiên.
Tác phẩm 2
Góc máy trực diện, một người đàn ông mặc áo cam rực rỡ ngồi trên cỗ xe do hai chú bò dũng mãnh kéo, phía sau chất cao hàng loạt thúng cá lớn.
Nấc thang thứ hai sự chuyển dịch từ "Sức người" sang "Mượn sức thiên nhiên/Gia súc". Con người lúc này đã bước lên một vị thế mới: họ làm chủ tốc độ, ngồi trên bục cao và điều khiển.
Khối lượng thành quả (số lượng thúng cá) tăng lên gấp nhiều lần so với gánh gồng ở Tấm 1. Sự đơn độc được thay thế bằng tính kịch, năng lượng mạnh mẽ và sự cộng hưởng cơ học cổ xưa trên bãi biển phù sa.
Joseph chọn góc chụp trực diện tầm trung, đặt cỗ xe bò làm trọng tâm thị giác mạnh mẽ. Đường dốc cát và hướng lao tới của hai chú bò tạo thành đường dẫn động, đẩy cỗ xe và người điều khiển tiến thẳng về phía người xem. Sự sắp xếp các thúng cá chất cao trên thùng xe tạo nên một cấu trúc hình khối rất vững chãi và bệ vệ.
Đây là điểm đắt giá nhất về mặt sắp đặt mỹ thuật của Joseph. Bầu trời hoàng hôn rực rỡ với sắc hồng cam, tím đỏ phản chiếu toàn bộ xuống mặt bãi biển ướt, tạo ra những vệt sáng loang loáng và bóng đổ dài sẫm màu của cỗ xe kéo tràn về phía tiền cảnh, mang lại một không khí vô cùng kịch tính và tráng lệ.
Hòa sắc của tác phẩm đạt đến độ tương phản cực đại đầy ấn tượng. Sự đối lập giữa sắc chàm đen vững chãi của cỗ xe, thân bò với dải mây màu rực lửa phía sau tạo nên một hiệu ứng thị giác mạnh mẽ. Chiếc áo màu cam rực của người cầm cương trở thành một điểm nhấn sắc màu hoàn hảo, kết nối chủ thể với ánh sáng của bầu trời.
Tác phẩm mang đậm tính chất ý niệm, biểu trưng cho "Sự giải phóng và Khát vọng". Việc chuyển dịch từ sức người sang sức kéo của gia súc, chở theo lượng thành quả khổng lồ lao đi trong ánh chiều tà là ẩn dụ cho ý chí chinh phục nghịch cảnh, hướng về phía ánh sáng tươi đẹp của ngày mai.
Tác phẩm 3
Tác phẩm khép lại chuỗi ảnh tư liệu bằng một góc bấm máy trực diện, bắt trọn khoảnh khắc một ngư dân (đeo khẩu trang, đội mũ bảo hiểm) đang điều khiển chiếc xe tự chế chở đầy những thúng cá tiến về phía trước trên bãi biển phù sa. Khoảnh khắc này đặc tả nhịp sống hối hả, khẩn trương của buổi sớm sau khi thuyền thúng cập bến. Những chú cá nhỏ màu bạc lấp lánh tràn đầy trong các thúng tre là minh chứng cho một chuyến ra khơi bội thu, ghi lại chân thực cái hồn của làng chài Việt Nam.
Joseph chọn góc chụp chính diện tầm thấp, đặt cỗ xe thúng làm chủ thể trung tâm của khung hình. Góc máy này làm tôn lên sự mộc mạc nhưng vô cùng vững chãi của chiếc xe tự chế – một nét sáng tạo đặc trưng trong lao động của bà con vùng biển. Hậu cảnh phía xa được xóa mờ nhẹ, thấp thoáng bóng dáng các ngư dân khác và những chiếc thuyền thúng, tạo nên chiều sâu bối cảnh phong phú mà không làm loãng chủ thể.
Bức ảnh đón nhận nguồn ánh sáng tự nhiên mượt mà của buổi sớm. Ánh sáng bao phủ đồng đều, làm rực lên sắc cam, sắc đỏ của các sợi dây buộc và tôn rõ chất liệu thô mộc của những chiếc thúng tre bóng loáng nước biển.
Dải sắc độ trung tính của cảm biến Canon thể hiện xuất sắc khi giữ lại trọn vẹn chi tiết từ những thớ tre đan, vân lốp xe cho đến độ óng ánh của lớp vảy cá. Hòa sắc nghiêng về tông trung tính dịu mát, tương phản nhẹ nhàng giữa sắc nâu trầm của thúng tre và nền cát biển xám phẳng lặng.
Tác phẩm là biểu tượng của "Thành quả lao động". Chuyến xe chở đầy ắp cá tươi không chỉ là nguồn sống, là mồ hôi nước mắt của người dân biển, mà còn là nốt kết thúc viên mãn cho một chuỗi hành trình dấn thân đầy nhọc nhằn nhưng vinh quang của con người trước thiên nhiên bao la.
Cái Nhìn Nhiếp Ảnh Về Hành Trình Nhân Sinh Qua Dòng Thời Gian
Chuỗi ba tác phẩm vừa rồi, không đơn thuần là những lát cắt rời rạc về một làng chài, mà là một cuốn biên niên sử bằng hình ảnh đầy suy tưởng về đời sống con người Việt Nam trải dài qua thời gian. Qua ống kính tài liệu đầy tính ý niệm, nhiếp ảnh đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh cao cả của nó: ghi lại cái vạn biến của thời đại nhưng đồng thời tôn vinh cái bất biến của tâm hồn.
Sự Dịch Chuyển Của Công Cụ Và Ý Chí Con Người
Nhìn lại toàn bộ chuỗi ảnh, thời gian được đo đếm bằng sự tiến hóa của công cụ lao động: từ đôi vai gầy chịu ẩn nhẫn gánh gồng (Tấm 1), nấc thang mượn sức kéo dũng mãnh của gia súc dưới ánh hoàng hôn (Tấm 2), cho đến sự xuất hiện của những cỗ xe cơ giới tự chế đầy sáng tạo trong buổi sớm mai (Tấm 3). Đó là một biểu đồ tịnh tiến của sự phát triển kinh tế và kỹ nghệ làng quê. Thế nhưng, nấc thang công nghệ ấy không làm lu mờ đi con người. Ngược lại, nhiếp ảnh đã khéo léo so sánh và chỉ ra rằng: dẫu phương thức vận chuyển có thay đổi, thì giọt mồ hôi, sự nhọc nhằn và khát vọng mưu sinh hướng về phía trước của người lao động vẫn luôn vẹn nguyên, bền bỉ và kiên định.
Chiếc Thúng Tre – Chứng Nhân Bất Biến Của Thời Gian
Điểm chạm triết học sâu sắc nhất mà trục so sánh này phơi bày chính là sự tồn tại của những chiếc thúng tre đan. Đòn gánh có thể được thay bằng vô lăng hay tay ga, bàn chân trần dẫm cát có thể được thay bằng bánh lốp cơ giới, nhưng chiếc thúng tre truyền thống (vật chứa đựng thành quả lao động) vẫn xuất hiện xuyên suốt, ngay ngắn và vững chãi trong cả ba tác phẩm. Đây là một ẩn dụ tuyệt vời về Bản sắc và Cội nguồn. Thời gian có thể dịch chuyển, vạn vật có thể đổi thay để thích ứng với cuộc sống mới, nhưng những giá trị cốt lõi, linh hồn cốt cách của quê hương thì luôn được gìn giữ, lưu truyền và che chở cho con người qua bao thế hệ.
Tuyên Ngôn Của Nhiếp Ảnh Ý Niệm
Bằng cách đảo ngược trật tự thời gian tự nhiên trong không gian sáng tác. Đan xen giữa sương mờ buổi sớm và ánh hoàng hôn rực lửa. Người nghệ sĩ đã biến những khoảnh khắc tư liệu đời thường thành một bộ phim điện ảnh mang tính biểu tượng cao. Hướng chuyển động từ góc chụp quay lưng lặng lẽ đi vào biển khơi ở tác phẩm đầu, chuyển dần sang góc máy trực diện dấn thân lao mạnh mẽ về phía ống kính ở các tác phẩm sau, chính là lời khẳng định về một tư thế sống chủ động: Con người không đầu hàng trước sự khắc nghiệt của tự nhiên hay dông bão cuộc đời; họ làm chủ công cụ, làm chủ vận mệnh và kiêu hãnh gặt hái thành quả của chính mình.
Sau cùng, dòng chảy thời gian trong nhiếp ảnh của Joseph Hoa không gợi lên sự tiếc nuối hay hoài cổ bi thương. Nó là một cái nhìn bao dung, thấu suốt và đầy trân trọng đối với từng nấc thang mưu sinh của đồng bào. Nghệ thuật lúc này đã hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng nhất:
Lưu giữ lại linh hồn vĩnh cửu của lao động và tình yêu đất nước, đóng đinh nó vào thời gian để nó sống mãi với mai sau.