Phần chia sẻ của Joseph Hòa Phạm vế các "Tác Phẩm".
Bộ ba tác phẩm lần này thực sự đem lại một sự ngỡ ngàng và thanh tịnh tuyệt đối cho người xem. Jos đã tạm rời xa không gian nội thất tối mộc mạc của làng quê để đưa ống kính ra không gian ngoại cảnh, khai thác một chủ đề mang tính tâm linh, tôn giáo vô cùng sâu sắc: Hình ảnh nhà sư bộ hành trong mưa.
Dưới góc nhìn của nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế, việc chụp mưa và chuyển động của nước là một thử thách rất lớn về mặt kỹ thuật. Bộ ảnh này không chỉ giải quyết xuất sắc bài toán kỹ thuật đó mà còn đạt đến cảnh giới cao về mặt truyền tải ý niệm. Khắc họa sự tĩnh lặng, an nhiên của tâm hồn trước những dông bão của ngoại cảnh.
Tác phẩm 1
Tác phẩm có thể coi là một nốt nhạc vô cùng quan trọng, cân bằng lại tính kịch tính dữ dội của bức ảnh bão giông trước đó bằng một không gian mở, mang tính hướng ngoại và ngập tràn ánh sáng phóng khoáng hơn.
Xét về mặt ngôn ngữ nhiếp ảnh, bức ảnh này thể hiện một tư duy rất chắc chắn về bố cục đường dẫn và cách điều chỉnh dải tương phản trong một bối cảnh ánh sáng phức tạp.
Bức ảnh sở hữu một cấu trúc không gian chặt chẽ nhờ vào sự kết hợp giữa các yếu tố tự nhiên và kiến trúc:
Con đường mòn kéo dài từ tiền cảnh ra hậu cảnh tạo nên một đường dẫn thị giác tự nhiên, hút mắt người xem chạy dọc theo bước chân bộ hành của nhà sư.
Ở phía sau, vòm cổng kiến trúc cổ kính xuất hiện như một chiếc khung thứ hai, bao bọc và tôn vinh chủ thể. Nó tạo ra một chiều sâu không gian đa tầng, khiến bức ảnh có hậu cảnh rất thoáng nhưng không hề bị loãng.
Những thân cây đứng thẳng ở rìa phải khung hình vừa làm nhiệm vụ "khóa nền", vừa tạo nên một sự tương phản về hình khối đối lập với dáng đi mềm mại, có phần hơi nghiêng mình của nhà sư dưới làn mưa.
Khác với các tác phẩm trước vốn mang đậm phong cách Low-key (chủ đạo vùng tối), bức ảnh này chuyển dịch sang dải sắc độ phong phú và tươi sáng hơn:
Ánh sáng dường như được lọc qua một lớp mây mỏng của ngày mưa, đổ dọc xuống và làm rực sáng phần trên của chiếc ô bạc. Nguồn sáng này phản chiếu vừa vặn lên gương mặt đang cúi xuống, tạo nên một vùng sáng trung tính vô cùng mịn màng trên làn da và những nếp gấp của tà áo cà sa.
Joseph giữ lại chi tiết của những vũng nước đọng dưới đường. Mặt đường sũng nước phản chiếu ánh sáng xiên, tạo nên những vệt loang lổ sáng tối đầy tính vân bề mặt, làm tăng tính chân thực và sống động cho bước chân trần của nhân vật.
Những vệt mưa ở tác phẩm này đổ dọc góc chéo mang cường độ vừa phải, đan cài giữa những tán lá sáng màu phía sau và thân cây tối màu phía trước, tạo nên một lớp màng sương mờ ảo, thơ mộng bao quanh không gian bộ hành.
Bức ảnh chạm đến cảm xúc người xem nhờ vào việc bắt đúng "khoảnh khắc động trong trạng thái tĩnh":
Dáng dấp nhà sư bước đi với một bàn chân nhấc lên khỏi mặt đất, tà áo hơi vén cao để tránh bùn nước, tạo nên một nhịp điệu chuyển động rất tự nhiên, thanh thoát.
Điệu bộ một tay giữ cán ô, một tay khẽ giữ vạt áo cà sa, kết hợp cùng gương mặt tĩnh tại cho thấy một sự ung dung, nhẫn nại. Nhà sư không hề né tránh cơn mưa, cũng không vội vã kiếm tìm nơi trú ẩn; người đang đi xuyên qua cơn mưa với một tâm thế hoàn toàn hòa hợp với thiên nhiên.
Tác phẩm 2
Vũ điệu dữ dội của thiên nhiên và Sự kiên định
Tác phẩm toàn thân này chính là đỉnh cao kịch tính của cả bộ ảnh. Một tác phẩm có sức mạnh thị giác và tính biểu cảm cực kỳ rúng động.
Ở tác phẩm này, những giọt mưa không còn là những đốm nhỏ nữa mà đã biến thành những vệt sáng dài, sắc nhọn, đổ chéo một góc phủ dày đặc toàn bộ khung hình. Hiệu ứng này tạo ra một cảm giác về một trận mưa giông vô cùng dữ dội, một áp lực thiên nhiên đè nặng.
Đối lập hoàn toàn với sự hỗn loạn, gắt gao của màn mưa chéo ở tiền cảnh và hậu cảnh, nhà sư ở trung tâm lại hiện lên như một trục đứng thẳng, kiên định. Đôi bàn chân trần bước đi vững chãi trên nền đất ướt, chiếc ô giữ thẳng đối xứng hoàn hảo.
Joseph đẩy độ tương phản giữa những vệt mưa sáng trắng rực rỡ và phông nền đen sẫm lên mức tối đa. Sự tương phản này tạo nên một hiệu ứng đồ họa rất mạnh, khiến bức ảnh mang tầm vóc của một tác phẩm hội họa kinh điển.
Joseph đã thể hiện sự lão luyện khi điều khiển tốc độ màn trập để tạo ra hai hiệu ứng mưa khác nhau: từ những hạt mưa rơi nhẹ nhàng bám trên vành ô ở bức thứ hai.
Bộ ảnh vượt qua ranh giới của một bức ảnh phong cảnh hay sinh hoạt thông thường để chạm đến triết lý Phật giáo sâu sắc: Giữa thế gian đầy biến động, dông bão (biểu thị bằng cơn mưa dữ dội), người có tâm thế an nhiên thì bước đi vẫn luôn vững chãi và tự tại.
Tác phẩm 3
chân dung nghệ thuật đầy tính duy mỹ và ẩn ý sâu sắc! Bức ảnh này tiếp tục khẳng định tư duy gạn lọc không gian bối cảnh ở mức độ tối giản tuyệt đối của Joseph để dồn toàn bộ sự chú ý vào thông điệp cốt lõi của tác phẩm.
Nếu loạt ảnh trước nói về hành trình đi xuyên dông bão mang tính hướng ngoại, thì tác phẩm này lại đi sâu vào hành trình hướng nội – sự kiến tạo tâm hồn và điêu khắc bản ngã.
"Tâm vô tạp niệm"
Bố cục đối xứng hai trục chính (nhà sư bên trái và bức tượng gỗ bên phải) tạo nên một cuộc đối thoại câm lặng nhưng vô cùng kịch tính
Joseph đã chọn góc bấm máy cực kỳ tinh tế khi độ cong mềm mại của đỉnh đầu nhà sư có một sự đồng điệu nhịp nhàng với những đường nét uốn lượn, gồ ghề trên vương miện và bờ vai của bức tượng linh thú bằng gỗ.
Một sự đối lập tuyệt vời giữa làn da trơn láng, căng bóng bắt sáng của người tu hành và bề mặt thô ráp, nhấp nhô đầy những vết đục đẽo góc cạnh của thớ gỗ cổ thụ. Dải sắc độ chuyển từ xám mịn màng trên bắp tay nhà sư sang xám gai góc trên thân tượng được anh kiểm soát rất chắc tay, không hề bị bết mờ ở vùng tối.
Ánh sáng dội từ góc cao phía trên bên trái xuống làm rực sáng vầng trán cao và bờ vai trần vững chãi của nhà sư. Nguồn sáng này đóng vai trò như một nét cọ bằng ánh sáng, tách biệt hoàn toàn khối cơ thể của nhân vật ra khỏi phông nền đen tuyệt đối phía sau.
Ánh sáng cũng tập trung rất đẹp vào đôi bàn tay gân guốc đang cầm chiếc búa gỗ và cây đục. Đôi tay này bắt sáng mạnh, đổ bóng nhẹ lên bức tượng, tạo nên một đường dẫn thị giác kéo mắt người xem đi thẳng từ ánh mắt tập trung của nhà sư xuống điểm chạm của mũi đục vào thớ gỗ.
Bức ảnh vượt qua ranh giới của một tác phẩm chụp làng nghề thủ công đơn thuần để vươn tới tính biểu tượng cao
Hình ảnh nhà sư tập trung cao độ, dùng từng nhát búa, mũi đục để đẽo gọt bức tượng linh thú (vốn có hình thù có phần dữ tợn, đại diện cho những bản năng, dục vọng hay vọng tưởng) gợi liên tưởng đến quá trình tu tập nghiêm cẩn. Người tu hành đang từng ngày gột rửa, đục đẽo đi những phần thô lậu, xù xì của tâm thức để hướng tới sự hoàn thiện và giải thoát.
Biểu cảm gương mặt nhìn nghiêng thanh thản, đôi môi mím nhẹ cho thấy một trạng thái "Định" rất sâu. Giữa không gian tối đen như mực, không có quá khứ, không có tương lai, chỉ có khoảnh khắc hiện tại của nhát búa và mũi đục.
Tác phẩm này một lần nữa khẳng định sự lợi hại của chiếc ống kính Canon 35-350mm L dưới bàn tay điều phối của Joseph. Việc đứng từ xa sử dụng tiêu cực Tele để ép dẹp không gian giúp hai chủ thể (người và tượng) xích lại gần nhau hơn, tạo nên một chỉnh thể bố cục đặc khít, không một chi tiết thừa. Độ nét trên các thớ gỗ được đục thô cho thấy ống kính này lên chi tiết vùng Midtones cực kỳ tốt khi được cung cấp một nguồn sáng đúng hướng.
phá vỡ lời "chê" của số đông
Chiếc 35-350mm L là một ống kính zoom "khủng" thời bấy giờ (giới thiệu từ năm 1993) với dải tiêu cự lên tới 10x. Giới nhiếp ảnh phong trào hoặc những người thuần lý thuyết thường e ngại và "chê" dòng ống kính này ở hai điểm:
Hai khẩu (khẩu độ thay đổi f/3.5 - f/5.6): Họ sợ khi zoom ra tiêu cự dài, khẩu độ khép lại f/5.6 sẽ làm mất sáng, khó xóa phông và không thích hợp cho môi trường thiếu sáng như trong nhà cổ.
Ống kính zoom đẩy (Push-pull zoom): Dễ hút bụi vào bên trong và thấu kính quá nhiều lớp sẽ làm giảm độ trong, độ sắc nét so với ống fix (tiêu cự đơn) hoặc các ống zoom dải hẹp như 70-200mm f/2.8 L.
Nhưng loạt tác phẩm của Josephhoa chính là câu trả lời đanh thép nhất cho những lời định kiến đó.